Maak samen nieuwe natuur in de Wehlse Broeklanden

Bomen en verhalen - Zwarte Populier

Zwarte populier (populus nigra)

Aangeplant op 17 maart 2018 door de directeur Engie, medewerker van Trees for All en de wethouder van ruimtelijke ordening van de gemeente Doetinchem op het natuurterrein ’t Knapperslag in het kader van de boomplantdag.
 

Kenmerken 

De zwarte populier is een hoge boom met een brede kroon en heeft een zwartachtige gegroefde stam. In de lente hebben de kleverige knop schubben een balsemgeur. De hars wordt door honingbijen verzameld die de kieren in de bijenkast ermee dichtkitten. Men noemt dit “propulis”. Deze halen de bijen ook bij de kastanje. De bladeren zijn afgerond ruitvormig. Er is vastgesteld dat de zwarte populier in de 16de eeuw in het rivierengebied van Nederland voorkwam. Misschien is hij wel herontdekt in de Ooipolder onder Nijmegen. Populieren groeien snel en leveren veel hout. Sterkte en structuur heeft dit hout bijna niet  en het wordt vooral gebruikt als houtpulp voor kranten, lucifers en pallets. Vroeger werd het vooral toegepast in de klompenmakerij en in de topgevels van eenvoudige boerderijen, die loodrecht bedekt waren met populierenhout. Het verhaal gaat dat als er op zo’n boerderij een dochter werd geboren de vader een populier/ peppel aanplantte. Tegen de tijd dat de dochter ging trouwen, was de populier kaprijp en kon er een deel van de bruiloft mee worden betaald.
 

Verhalende informatie

Naast feitelijke informatie volgt hier verhalende informatie, waardoor de belangstelling voor  de bomen, die aangeplant zijn op ’t Knapperslag, kan toenemen. Het is de bedoeling de voorkomende boomsoorten op ’t Knapperslag ook verhalend en of je er wel of niet in gelooft als boomhoroscoop te behandelen.


Mythen

In de Romeinse godenverhalen werd de hoofdgod Jupiter kwaad op de zoon van de zonnegod Apollo. Normaal  reed Apollo elke dag in zijn wagen van oost naar west, in een boog  door de hemel. Toen naam zijn zoon Phaëton op een dag het mennen over  en deed het zo onhandig dat hij de aarde verschroeide. Daarom gooide  Jupiter met zijn bliksemschicht de menner, de twee paarden en de wagen in de rivier de Po. De zeven zusters van Phaëton huilden om deze tragedie aan de oever van de Po. Ze werden veranderd in populieren langs de rivier en hun tranen veranderden in geurende balsem. Deze zalf helpt tegen jicht, kneuzingen en ontstekingen. Meisjeshaar gestopt in een boorgat van de populier dat daarna wordt dichtgemaakt komt tegemoet aan de wens snel lang haar te krijgen! De groeikracht van de populier zou dit bevorderen.

In Noorse/Germaanse  godenverhalen zaten de stroomkerels, nickers of necks  aan de rivier of beek hun groene lange haren te kammen en speelden onder de populieren verleidelijke, vrolijke liederen op hun harp. Het waren vriendelijke wezens met een lage eigendunk, die graag  positief benaderd wilden worden door de mensen, en dan lachten ze hun groene tanden bloot. Men zegt dat de naam van de rivier Nectar  van deze wezens is afgeleid. De waterbullebak, van wie de hand ook groen is, probeert op het Boelekerlspad in Zelhem juist onschuldige meisjes in de waterkolk te sleuren. Ook mijn moeder waarschuwde me om niet te dicht bij de “poepesloot” te komen.

In 1929 eeuw schreef  Guerber vanuit zijn christelijke visie het volgende over de Germaanse mythen: ‘In deze mythen, gebracht als gezangen door skalden, hebben de goden een edele, fiere en grote geest.’

In de Edda van prof. dr. Jan de Vries (1943) hadden de Goten, Franken, Saksen en Zweden dezelfde godenverhalen en werden deze tot in de middeleeuwen als volksbezit beschouwd. Er was geen dogma, zoals in de christelijke leer. Het was een geloof met een praktische ritus. Het leven  van de mens, de familie,  wereld, dingen en de natuur moest veilig zijn heilzame weg gaan. Het ritme van de levensgang  van mens, dier en plant was het belangrijkst. De scheppende drift van de natuur werd in onkuise  schandalen van goden verbeeld.

De belangrijkste boom in de Noorse mythologie boom de es komt  op ’t Knapperslag voor en is in 2018 ook aangeplant. Volgens het woordenboek is es een mannelijk woord. De Azen en Wanen woonden als goden hoog in de es, de wereldboom, Yggdrasil. Hun verblijfplaats heette Asgard. Machtige Azen waren Wodan/ Odin  en Donar/Thor. Wanen waren de goden van de vruchtbaarheid. Freyer zorgde voor de akkers, de veestapel en het gezin. De mensen woonden in Midgard, halverwege de stam van de es. De godin Hel regeerde over de onderwereld, het rijk van de dood, waar de  afgrijselijke martelingen van het christelijke geloof niet plaatsvonden. Keizer Karel de Grote hoorde deze verhalen van zijn moeder en genoot ervan, maar toch bande hij dit geloof uit.

Bij elke beschrijving van een boomhoroscoop vertel ik sommige mythische verhalen uit de twee bovengenoemde boeken. Een derde boek is Goden en Helden uit de Noordse mythologie,  van Brian Branston, uitgeverij Helmond  1978.

-Tekst gaat verder onder de afbeelding-



Karaktereigenschappen

De boomhoroscoop van de Kelten en Germanen is te vergelijken met de  astrologische dierenriem, maar dan verbonden aan bomen vanwege de diepe band met de omringende natuur en hun belang voor de gemeenschap, zoals in zaai- en oogsttijd. Menselijke karaktertrekken kan men dan het kalenderjaar rond symbolisch verbinden aan een boom. De horoscoop bevat 21 bomen.

Als voorbeeld vier bijzondere bomen gekoppeld aan een bepaalde dag  en korte karaktereigenschappen:

Eik        21 maart           lente           standvastig           mannelijk ,      Duits vrouwelijk, die Eiche.

Berk     24 juni               zomer         bescheiden           mannelijk,       Duits vrouwelijk , die Birke

Olijf      23 september  herfst          vredelievend        mannelijk,       Duits vrouwelijk, die Olive.

Beuk    22 december    winter         geduldig                mannelijk,       Duits vrouwelijk, die Buche.

De linde, kastanje en de spar zijn Nederlandse  en Duitse vrouwelijke woorden. In het Duitse woordenboek is die Nuss, de noot, ook een vrouwelijk woord. En het is die Pappel.

De populier  komt als uitzondering drie keer voor in de jaarkalender. En is een Nederlands mannelijk woord. 4 t/m 8 februari, 1 mei t/m 14 mei en 5 t/m 13 augustus. Karaktereigenschap : tactisch. Net als een echte populier ben je buigzaam en flexibel, maar je waait niet met alle winden mee, want je bent stevig geworteld en je past je snel aan en hebt snel contact met anderen. Je komt zorgeloos over en je bent een gezelligheidsdier. Is je omgeving afstandelijk, dan trek je je graag terug en je houdt niet van fanatici en bekrompen mensen. Je maakt je geen zorgen om de dag van morgen en lijkt daardoor verkwistend. Je eigen grenzen bewaak je niet altijd even goed.

Welke taal geeft de beste omschrijving van de mannelijke of vrouwelijke eigenschappen?
 

Bronnen:

- Wat bomen vertellen. Cultuurhistorische wandeling Arboretum Poort-Bulten. Girbe Buist.
- Nederlandse oecologische Flora deel 1  blz. 80, 81 en 82.
 

Tekst: Herman Nijhof 25 juli 2018.

DOE MEE

  • Voor € 6,- m2

  • 100% besteed

  • Snel resultaat

Zij doen al mee!

  • Arnold Berendsen
  • Wilber Thus
  • Vrouwen vereniging Dichteren- Wijnbergen
  • Kees Meyboom (Watertap)
  • E.J. Moll
  • ARGO zondag loopgroep
  • Mevr. B. Jordaan
  • Arnold Berendsen
  • Ineke Lenting
  • De Groene Knoop
  • Hans Legebeke

Alle deelnemers
't Knapperslag


Alle deelnemers
De Watertap